Aydınlatma tasarımının prensipleri

Aydınlatma tasarımının en önemli ögelerinden biri, belirli bir ışık değerini temel alarak gereken armatür sayısını belirlemektir. Mekan kullanım faktörü yöntemi, ihtiyaç duyulan armatür sayısını (n) hesaplamak için son derece doğru ve oldukça basit bir yoldur.
 
Mekan kullanım faktörü yöntemi

1. Aydınlatma sisteminin drumu
Planlama faktörü ışık akısındaki azalmayı ve aydınlatma teçhizatlarının topraklamasını da hesaba katan bir yöntemdir. Planlama faktörü = 1.25

2. Standart ışık değeri E
DIN 5035 Bölüm 2’ye göre, ilgili mekana ve yapılan faaliyete bağlı bir değerdir.
 
3. k Mekan faktörü
k Mekan faktörü mekanın şekline göre belirlenir:
 
a = Mekan genişliği
b = Mekan uzunluğu
H = Mekan yüksekliği
h = H - 0.85 m
 
4. Işık akısı
Armatürlerde kullanılan lambalara bağlı olarak lamba kataloğundan alınan değerdir.
 
5. Armatür verimliliğiLB
Seçilen armatüre bağlı olarak lamba kataloğundan alınan değerdir.
 
6. Mekan kullanım faktörü R
Seçilen armatür için ilgili sınıflandırma (ör. A40.2) baz alınarak LiTG tablosundan alınan değerdir.  Mekan içerisinde ışık dağılımın etkisi ilgili tabloda belirtilmiştir. Tablo 1’de tavandaki, duvarlardaki ve çalışma yüzeylerindeki veya zemindeki yansıtma değerlerinin kombinasyonunu ifade eden faktör R, Mekan faktörü k’nın yüzdesi olarak gösterilmiştir.


Yöntem:
Yansıtma değerleri 
Mekandaki yüzeylerin yansıtma değerleri tavanın, duvarların ve çalışma alanlarının veya zeminin yansıtma değerleri ölçülerek belirlenir.  Yansıtma değerleri yansıtma değer (katsayı) tablolarını yardımıyla belirlenebilir.
 
TIP
OSRAM armatürlerinin aydınlatma tasarımı verileri çoğunlukla EULUMDAT formatında hazırlanmıştır.  EULUMDAT verilerini DIALUX (2.0 ve üstü versiyonlar), RELUX®, SPECTRAL® LUMAGIC ve RADEMACHER BELWIN gibi pek çok aydınlatma tasarımı programı okuyabilir.

Mekân kullanım faktörü
Tavan Armatürler
Yansıtmaları
p
Ceiling 0.8 0.8 0.8 0.5 0.5 0.8 0.8 0.5 0.5 0.3
Wall 0.8 0.5 0.3 0.5 0.3 0.8 0.3 0.5 0.3 0.3
Surface 0.3 0.3 0.3 0.3 0.3 0.1 0.1 0.1 0.1 0.1
Mekan
faktörü		 Mekan kullanım faktörü %
0.6 73 46 37 44 36 66 36 42 35 35
0.8 82 57 47 54 46 74 45 51 44 44
1.0 91 66 56 62 54 80 53 59 52 51
1.25 98 75 65 70 62 85 61 66 60 59
1.5 103 82 73 76 69 89 67 72 66 65
2.0 109 91 82 84 78 94 75 78 73 72
2.5 114 98 90 90 84 97 81 83 79 77
3.0 117 103 96 95 90 99 86 87 83 82
4.0 120 109 103 100 95 101 91 91 88 86
5.0 122 113 107 103 98 103 93 93 91 89

Tablo 1:
Bu tablo çeşitli mekân faktörü ve yansıtma oranı kombinasyonları için oluşan mekân kullanım faktörünü gösterir (ideal ışık dağılımı olduğu varsayılmaktadır). A x b alanındaki bir oda için gereken E aydınlatması, LB etkinliğinde n sayıda armatür ve  ışık akısına sahip lambalar ile sağlanır.

Örnek:
Bir konferans salonunun OSRAM DULUX CARRÉ EL/D 2 x 24 W, ve iki adet DULUX L 24 W kompakt fluoresan lamba ile aydınlatılması.
 
Oda boyutları
a = 15.00 m
b = 8.00 m
H = 3.40 m
h = 2.55 m
 
Gereken ışık kalitesi
Konferans salonu:
ışık rengi ww or nw,
Ra grup 2A
Aydınlatma
E = 300 Lux
 
Seçilen lamba
2 DULUX L 24 W,
ışık rengi LUMILUX sıcak
(LF 31/830), Ra grup 1B,
lamba başına düşen ışık akısı
 = 1800 Lümen
 
Armatür etkinliği ve ışık dağılımı
OSRAM DULUX CARRÉ EL/D 2 x 24 W
Işık dağılımı A40.2 hLB = 0.58

null

Yansıtma Oranları

 Tavan = 0.8
 Duvar = 0.5
 Çalışma yüzeyi = 0.3

 
Mekân kullanım faktörü
LiTG tablosundan
A40.2 için (Tablo 1)
R = 0.91

 
Hesaplama:
 


 

 

Sonuç:
24 armatür (n sayısı yaklaşık olarak gösterilmiştir)
 
Tavsiye edilen düzenleme:
8 armatürden oluşan 3 sıra.